Tabel tot de Nederlandse Cladonia soortenTekst: André Aptroot 2002 Tabel C: Chemische hulptabel voor Cladina's en Cladonia's
Noot: Veel van de chemisch afwijkende varieteiten zoals beschreven door Hennipman en Sipman zijn ofwel in Nederland uitgestorven ofwel berustten op verwisselingen.
1a Thallus geheel zonder blaadjes...2 1b Thallus met blaadjes...7
2a P-, UV+ wit of UV -...3 2a P+ rood, UV-...6
3a UV+ wit...4 3b UV-...5
4a Sterk vertakt...Cladina portentosa 4b Weinig vertakt, altijd wat opgeblazen...Cladonia uncialis
5a Sterk vertakt...Cladina arbuscula 5b Weinig vertakt, uiteinden niet fijn vertakt...Cladonia zopfii
6a Sterk, maar niet zeer fijn vertakt...Cladina arbuscula 6b Uiteinden zeer fijn vertakt en samengebogen...Cladina ciliata
7a K+ geel...8 7b K- (of K+ bleekrood)...14
8a P-, podetiën veelvuldig vertakt of (praktisch) afwezig...9 8b P+ geel tot rood, podetiën weinig vertakt of onvertakt tot bekervormig...10
9a Blaadjes fors, zoden vormend, podetiën (praktisch) afwezig...Cladonia cariosa 9b Blaadjes meestal geen zoden vormend, podetiën veelvuldig vertakt...Cladonia rangiformis
10a P+ rood, podetiën bekervormig, apotheciën en pycnidien bruin of zwart (niet altijd aanwezig)...Cladonia humilis 10b P+ geel tot oranje, apotheciën rood of zwart (niet altijd aanwezig)...11
11a Blaadjes rond, vaak groot, weinig ingesneden, met sorediën langs de rand en deels ook aan de onderkant...Cladonia digitata 11b Blaadjes meer ingesneden en meestal niet soredieus...12
12a Blaadjes fijn, koraalachtig vertakt...Cladonia parasitica 12b Blaadjes minder fijn ingesneden, ook de fijnste vertakkingen nog duidelijk plat...13
13a Thallus bestaand uit losstaande, diep ingesneden blaadjes...Cladonia polydactyla 13b Thallus bestaand uit een dicht matje van ondiep ingesneden blaadjes...Cladonia macilenta
14a P-, apotheciën en pycnidien rood, bruin of zwart (niet altijd aanwezig)...15 14b P+ geel of rood, apotheciën en pycnidien nooit rood...27
15a UV+ wit...16 15b UV-...24
16a Podetiën duidelijk bekervormig, apotheciën en pycnidien bruin of zwart (niet altijd aanwezig)...Cladonia grayi 16b Podetiën niet bekervormig of afwezig...17
17a Thallus gelig, apotheciën vaak aanwezig, rood...18 17b Thallus grijs, vaak deels bruin aangelopen, apotheciën bruin, maar meestal afwezig...20
18a Blaadjes diep en meervoudig ingesneden, relatief klein, met veel sorediën, podetiën vaak afwezig...Cladonia incrassata 18b Blaadjes minder ingesneden of minder soredieus...19
19a Blaadjes fors, over 5 mm lang, podetiën onderaan meer dan 5 mm dik...Cladonia sulphurina 19b Blaadjes en podetiën kleiner...Cladonia berghsonii
20a Thallus geheel of grotendeels bestaand uit blaadjes, die altijd deels afgebroken zijn en deze fragmenten liggen ondersteboven...Cladonia callosa 20b Thallus grotendeels uit podetiën bestaand...21
21a Thallus glad, vertakt, vaak eindigend in open oksels met stervormig uitstaande takjes...Cladonia crispata 21b Thallus met korrelige of fijnmelige sorediën...22
22a Podetiën fijnmelig soredieus, lang staafvormig tot iets vertakt...Cladonia rei 22b Podetiën grofkorrelig soredieus...23
23a Thallus onregelmatig vertakt, met vrij weinig blaadjes, waarvan de grootste groter dan 1 mm...Cladonia squamosa 23b Thallus meestal weinig vertakt, bijna geheel bedekt met blaadjes, waarvan de grootste kleiner dan 1 mm zijn...Cladonia glauca
24a Blaadjes groot, naar binnen omgebogen, onderkant met sorediën, podetiën afwezig...Cladonia luteoalba 24b Blaadjes vlak, podetiën gewoonlijk aanwezig...25
25a Thallus met bekervormige podetiën, blaadjes losstaand, diep ingesneden...Cladonia coccifera 25b Thallus meestal met staaf- tot priemvormige podetiën, blaadjes vaak in een dicht matje van ondiep ingesneden blaadjes...26
26a Podetiën meest priemvormig, met fijnmelige sorediën...Cladonia macilenta 26b Podetiën meest staafvormig, vaak eindigend in diverse apotheciën, grofkorrelig soredieus en vaak bovenaan dicht fijn bebladerd...Cladonia floerkeana
27a P+ geel...28 27b P+ rood...29
28a C-, thallus vaak met bekers...Cladonia (cervicornis ssp.) pulvinata 28b C+ blauwgroen, thallus bestaand uit grote grijze blaadjes...Cladonia strepsilis
29a UV+, KC+ roze, K+ bleekrood en/of C+ roze of geel...Cladonia grayi 29b UV-, KC-, K- en C-...30
30a Thallus met podetiën...31 30b Thallus zonder podetiën...48
31a Rechtopstaande delen duidelijk bekervormig...32 31b Rechtopstaande delen staafvormig of vertakt, niet bekervormig, eventueel deels eindigend in een smalle beker...41
32a Bekers glad of met platte schubjes, niet korrelig...33 32b Bekers korrelig tot stoffig...37
33a Bekers afgesloten door een vlies, van binnen glad...34 33b Bekers diep, niet afgesloten door een vlies, van binnen met platte schubjes...35
34a Veel blaadjes aan de voet van de bekers en op de grond, lobben langer dan breed en diep ingesneden met ronde oksels...Cladonia cervicornis s.s. 34b Weinig blaadjes aan de voet van de bekers, lobben ongeveer even breed als lang en weinig ingesneden...Cladonia (cervicornis ssp.) verticillata
35a Grondschubben (bijna) afwezig...Cladonia pyxidata 35b Grondschubben dominant...36
36a Grondschubben in het midden vergroeid, aan de rand opstijgend. Vooral in de duinen en in Zuid-Limburg...Cladonia pocillum 36b Grondschubben in het midden niet vergroeid, overal opstijgend, vaak bol. Vooral op stuifzanden...Cladonia monomorpha
37a Bekers met aan de voet een matje van grove blaadjes, deze groter dan 2 mm, weinig blaadjes langs de beker...38 37b Bekers met veel minder, kleinere blaadjes, die ook langs de beker staan...39
38a Grondschubben in het midden vergroeid, aan de rand opstijgend, weinig ingesneden...Cladonia fimbriata 38b Grondschubben in het midden niet vergroeid, overal opstijgend, dun, diep ingesneden, opvallend wit aan de onderkant...Cladonia humilis
39a Bekers allemaal onregelmatig, als gescheurd, van vorm, merg wasachtig, kleur wat gelig, vooral indien vochtig...Cladonia ramulosa 39b Bekers regelmatiger van vorm, merg steviger...40
40a Bekers met veel blaadjes langs de steel...Cladonia chlorophaea 40b Bekers hooguit met een paar blaadjes...Cladonia fimbriata
41a Thallus glad tot schubbig, maar zonder fijnmelige of grovere korrels...42 41b Thallus stoffig of met grovere sorediën...44
42a Thallus praktisch onvertakt, gedeeltelijk zonder schors, vaak in de lengte gescheurd, altijd eindigend in apotheciën....Cladonia peziziformis 42b Thallus meestal vertakt, indien onvertakt, dan priemvormig...43
43a Thallus onvertakt tot weinig vertakt en dan met een duidelijke hoofdas en dan bruin en glanzend...Cladonia gracilis 43b Thallus sterk (zeker op vijf plaatsen) vertakt, gemarmerd gevlekt of niet...Cladonia furcata
44a Thallus bijna helemaal bedekt door fijn ingesneden blaadjes en/of grofkorrelig...45 44b Thallus deels fijnmelig soredieus...46
45a Thallus sterk (zeker op vijf plaatsen) vertakt, gemarmerd gevlekt...Cladonia scabriuscula 45b Thallus minder of niet vertakt...Cladonia ramulosa
46a Thallus lang priemvormig tot geweivormig, met weinig, maar relatief grote (tot over 1 mm) blaadjes langs de priem...47 46b Thallus priemvormig tot staafvormig met weinig, grotere, blaadjes, vooral onderaan, niet langs de priem ...Cladonia coniocraea
47a Thallus bovenaan soredieus, onderaan glad, daartussen een mozaïek...Cladonia cornuta 47b Thallus over de hele lengte even soredieus...Cladonia subulata
48a Blaadjes deels langer dan 1 cm, veel langer dan breed en diep ingesneden, vaak in radiaire polletjes...49 48b Blaadjes gewoonlijk korter dan 1 cm (bij twijfel eerst naar 49)...50
49a Blaadjes met vele zwarte cilien, van onderen met een lichtgelige tint...Cladonia foliacea 49b Blaadjes meestal zonder cilien, van onderen met paarsige of bruinige tint...Cladonia cervicornis s.s.
50a Blaadjes in platte, dichte, vaak wat radiaire polletjes...51 50b Blaadjes in ongerichte, vaak losse matjes...54
51a Blaadjes deels (in het midden van polletjes) samenvloeiend, typisch met wat rozige, berijpte randen...52 51b Blaadjes nooit samenvloeiend, zonder rozige tinten...53
52a Blaadjes vooral in het midden plat liggend, fors (vaak meer dan 5 mm lang)...Cladonia pocillum 52b Blaadjes opstijgend tot rechtopstaand, minder dan 5 mm lang...Cladonia fimbriata
53a Blaadjes meest rechtopstaand, afgerond...Cladonia (cervicornis ssp.) verticillata 53b Blaadjes meest liggend, langgerekter...Cladonia monomorpha
54a Blaadjes wat gelig, vooral in vochtige toestand, uniform van kleur, onderkant helder wit...Cladonia ramulosa 54b Blaadjes groenig tot grijs, meestal deels bruin aangelopen...55
55a Blaadjes zeer diep, meervoudig ingesneden, met de uiterste topjes deels onder een hoek staand, wat kapvormig...Cladonia caespiticia 55b Blaadjes enkelvoudig ingesneden, zonder aparte topjes...56
56a Blaadjes groenig grijs, diep ingesneden, deels meer dan 5 mm lang...Cladonia coniocraea 56b Blaadjes minder groen, wel bruinig aangelopen, altijd kleiner blijvend...Cladonia chlorophaea
|